Chất nhũ hóa là gì? Phân loại và vai trò của chất nhủ hóa

11-07-2022

Đối với các ngành chế biến thực phẩm và mỹ phẩm, chất nhũ hóa được xem như là chất phụ gia không thể thiếu để sản xuất ra các loại sản phẩm thiết yếu như nước giải khát, bánh kẹo, ngũ cốc, sữa, kem, hay kem dưỡng da,... Thế nhưng không phải ai cũng biết về khái niệm này và lầm tưởng đ ây là một hợp chất hóa học chuyên dùng trong sản xuất công nghiệp. Vậy chất nhũ hóa là gì, đặc tính và tính ứng dụng trong thực tế của hợp chất này ra sao, cùng Vinatank tìm hiểu ở bài viết dưới đây nhé.

Chất nhũ hóa

Chất nhũ hóa là gì?

Đối với những ai có tìm hiểu về ngành công nghiệp chế biến thực phẩm thì chắc hẳn đã biết đến khái niệm “Chất nhũ hóa là gi?”. Thực chất, chất nhũ hóa là một loại chất phụ gia được sử dụng phổ biến trong quá trình sản xuất nhiều thực phẩm thiết yếu hay các loại mỹ phẩm, chúng có khả năng làm giảm sức căng bề mặt của các pha trong hệ nhũ tương, duy trì sự ổn định cấu trúc của hệ. Ngoài ra, chất nhũ hóa còn có khả năng tạo ra một bề mặt điện tích phía trên hệ keo phân tán trong pha liên tục, giảm năng lượng hình thành trong các giọt hệ.

Theo cấu trúc phân tử, chất nhũ hóa gồm hai thành phần chính là phần háo nước và phần háo béo. Xét về thành phần hóa học, chất nhũ hóa được cấu thành chủ yếu là từ rượu và este của axit béo.

Vai trò của chất nhũ hóa

Theo Wikipedia, nhũ tương là một hệ phân tán cao của hai chất lỏng mà thông thường không hòa tan được vào nhau. Chính vì vậy, chất nhũ hóa có khả năng ngăn cản hỗn hợp chất tự tách ra thành các thành phần riêng lẻ, tạo độ bền cho nhũ tương nếu có phản ứng xảy ra.

Bên cạnh đó, nhờ thành phần cấu tạo gồm 2 phần là phần phân cực và phần không phân cực, chất nhũ hóa có thể làm giảm sức căng bề mặt tiếp xúc giữa các chất lỏng. Phần phân cực có khả năng tạo ra liên kết với hydro trong các chất lỏng ưa nước còn phần không phân cực sẽ liên kết với các chất kỵ nước. Trong trường hợp phản ứng có hơn 2 chất lỏng không hòa tan với nhau thì chất nhũ hóa có tác dụng làm tăng diện tích tiếp xúc giữa các chất lỏng đó.

Chất nhũ hóa

Phân loại chất nhũ hóa

Hiện nay, chất nhũ hóa được phân chia làm 2 loại chính đó chính là chất nhũ hóa thực sự và chất nhũ hóa ổn định.

- Chất nhũ hóa thực sự: là các chất diện hoạt có cấu trúc lưỡng phân, hoạt động tập trung trên bề mặt phân cách của hai pha và có khả năng làm giảm sức căng bề mặt, hình thành sự cân bằng. Bao gồm các chất:

+ Chất nhũ hóa diện hoạt cation

+ Chất nhũ hóa diện hoạt anion

+ Chất nhũ hóa diện hoạt lưỡng tính

+ Chất nhũ hóa không ion hóa

- Chất nhũ hóa ổn định: chịu sự ảnh hưởng của nồng độ, chất điện giải, chất hút nước, độ pH nên dễ biến tính trong quá trình sử dụng nếu không được bảo quản đúng cách. Chất này có tác dụng làm tăng độ nhớt pha ngoại hoặc hấp thu chất lỏng lên bề mặt phân cách pha, từ đó tạo nên sự cân bằng giữu hai pha và nhũ tương. Chất nhũ hóa ổn định bao gồm:

+ Polymer tổng hợp như dẫn xuất cellulose như CMC, Na CMC, HPMC hoặc PEG, carbomer,...

+ Sterol như cholesterol, natri cholat hay natri tauro cholat.

+ Các chất rắn được làm mịn như hectorit, magnesi nhôm silicat, bentonite, kaolin,...

Chất nhũ hóa

Đặc tính của chất nhũ hóa

Chất nhũ hóa có những đặc tính nổi bật sau đây:

- Khả năng giảm sức căng bề mặt vượt trội.

- Gia tăng khả năng tiếp xúc giữa hai chất lỏng không hòa tan được với nhau. và làm tăng độ nhớt của pha ngoại trong quá trình phản ứng.

- Có hình dạng đa dạng như hình cầu, hình trụ, màng,... trong quá trình phản ứng với chất lỏng, phù hợp với nhiều hợp chất khác nhau.

- Các cao phân tử có mức độ hòa tan liên tục trong pha.

- Khả năng hấp thụ linh hoạt trong trường hợp tiếp xúc với các hoạt chất không tan, chất nhũ hóa sẽ có độ chia nhỏ và thấm ướt được ở cả hai pha, tạo thành một màng vật rắn chống lại hiện tượng nhỏ giọt.

Chất nhũ hóa

Chất nhũ hóa ứng dụng như thế nào trong thực tế?

Hiện nay, chất nhũ hóa có mặt trong hầu hết các loại thực phẩm cũng như mỹ phẩm mà con người sử dụng, có thể kể đến:  

- Ứng dụng chất nhũ hóa trong ngành thực phẩm: các sản phẩm như sữa chua, nước giải khát, kem, bánh kẹo, ngũ cốc, bơ, socola... hay một số sản phẩm khác có thành phần là những sản phẩm nêu trên thì đều có chứa chất nhũ hóa nhằm tạo ra cấu trúc bền chặt, ngăn chặn tình trạng tách lớp trong quá trình sử dụng cũng như tạo cảm giác ngon miệng và kéo dài thời hạn sử dụng cho sản phẩm.

- Ứng dụng chất nhũ hóa trong ngành mỹ phẩm: thành phần không thể thiếu để tạo ra kem dưỡng ẩm, sữa tắm, son lì, dầu gội, sữa dưỡng thể,...

Trên đây là những kiến thức mà Vinatank tổng hợp về khái niệm chất nhũ hóa là gì, thành phần, đặc tính và khả năng ứng dụng trong thực tế của hoạt chất trên. Hy vọng bài viết này đã cung cấp cho bạn đọc các thông tin hữu ích nhé.