#Formaldehyde là gì? Ứng dụng và tính chất như thế nào?

18-08-2022

Trong suốt nhiều thập kỷ qua, Formaldehyde đã được dùng như một hóa chất để bảo quản mẫu vật. Tuy nhiên, khi nhắc đến tên chất này, nhiều người vẫn còn cảm thấy khá xa lạ. Vậy Formaldehyde là gì? Nguồn gốc, cấu tạo của hợp chất này ra sao, ứng dụng trong thực tế tế và ảnh hưởng của nó đến sức khoẻ con người như thế nào. Hãy cùng Vinatank tìm hiểu chi tiết ở bài viết dưới đây nhé.

Formaldehyde

Formaldehyde là gì?

Formaldehyde là andehit đơn giản nhất và có nhiều tên gọi khác nhau như formol, formandehit, methyl aldehyde, methylene oxide, metana,... Là hợp chất hữu cơ không màu, dễ bay hơi và có mùi hắc khá mạnh ở điều kiện thường.

Công thức hoá học: H2CO

Trong thực tiễn, Formaldehyde đã được ứng dụng để làm thuốc bảo quản ở phòng thí nghiệm, nhà xác, sản xuất các sản phẩm gia dụng, chất trán giấy, thuốc sát trùng, diệt trùng, thuốc trừ sâu và các sản phẩm khác làm từ gỗ công nghiệp.

Nguồn gốc của Formaldehyde

Formaldehyde là phân tử phổ biến có thể tìm thấy trong bầu khí quyển Trái Đất, nó được tạo ra từ phản ứng của ánh sáng mặt trời và O2 với methan và các hydrocacbon khác. Ngoài ra, chất này cũng có nhiều trong các chùm sao chổi cùng các tiểu hành tinh.

- Ở tự nhiên, Formaldehyde được xem như sẩn phẩm phụ trong quá trình trao đổi chất của phần lớn các sinh vật, trong đó bao gồm cả con người. Bên cạnh đó, chất này còn được tạo ra từ sự cháy không hoàn toàn của các vật liệu chứa cacbon như gỗ, khói động cơ, khói thuốc lá, khói đốt gỗ, dầu, khí hóa lỏng (gas) và một số thực phẩm như táo, cà chua,...

- Ở trạng thái nhân tạo, chúng ta có thể tìm thấy Formaldehyde qua các sản phẩm công nghiệp như sơn, dầu bóng, gỗ ép, keo, vải, chất chống cháy, mỹ phẩm, thuốc, các chất bảo quản và hóa chất dùng để cách ly khác với liều lượng cho phép không gây hại đến sức khỏe con người.

Tính chất đặc trưng của Formaldehyde

Formaldehyde có một số tính chất vật lý và tính chất hóa học đặc trưng như sau:

Tính chất vật lý của Formaldehyde

Về tính chất vật lý của Formaldehyde

- Là chất lỏng không màu, dễ bay hơi, có mùi hắc đặc trưng khó ngửi và khả năng tan nhiều trong nước. Đặc biệt, Formaldehyde có thể chuyể sang thể khí trong điều kiện nhiệt độ phòng và áp suất khí quyển.

- Độ tan trong nước: > 100g/100ml (20 độ C) và độ hòa tan trong dung môi hữu cơ như etanol, DMSO, aceton là > 100g/100ml.

- Hòa tan tốt trong este, benzen và một số dung môi hữu cơ khác, không tan trong clorofom.

- Điểm nóng chảy là -117 độ C (156 K).

- Điểm sôi là -19,3 độ C (253,9 K)

Tính chất hóa học của Formaldehyde

Formaldehyde có các thuộc tính hoá học chung của andehit (-CHO) như:

- Đây là chất có ái lực điện tử electrophin nên dễ dàng tham gia vào các phản ứng thế thơm ái lực điện tử với các hợp chất thơm cũng như tham gia các phản ứng cộng điện ái lực điện tử với các anken.

- Phản ứng khử H2CO tạo thành ancol, hydrocarbon và amin hóa.

- Phản ứng oxy hoá khử tạo thành axit khi ở nhiệt độ phòng và oxy trong bầu khí quyển.

- Phản ứng cộng hợp.

- Phản ứng cannizzaro tạo thành axit formic và methanol có sự xúc tác của bazo.

- Tạo ra phản ứng hóa học khi có sự tham gia của liên kết -CH.

Formaldehyde

Quy trình sản xuất Formaldehyde

Có thể nói, Formaldehyde là hóa chất thông dụng được sử dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau nên có quy trình sản xuất chuyên nghiệp.

Trong công nghiệp, Formaldehyde được điều chế bằng phản ứng oxy hoá Methanol ở nhiệt độ 250 độ C kèm theo chất xúc tác là bạc kim loại hay hẩu lốn của oxit sắt với molypden và vanadi.

Phương trình điều chế: 2CH3OH + O2 → 2CH2O +2 H2O

Đối với phương pháp điều chế sử dụng chẩt xúc tác gốc bạc thì điều kiện nhiệt độ phản ứng phải lớn hơn 650 độ C. Phản ứng diễn ra đồng thời có phản ứng đầu giống như phương trình trên, phản ứng sau chính là phản ứng khử hydro.

Phương trình điều chế: 2CH3OH + O2 → 2CH2O +2 H2O

CH3OH → CH2O + H2

Ở quy mô sản xuất nhỏ, Formaldehyde sẽ được điều chế bằng nhiều phương pháp khác nhau như chuyển hoá ethanol thay vì mathnol như sản xuất trong công nghiệp.

Ứng dụng trong thực tế của Formaldehyde là gì?

Mặc dù Formaldehyde có khả năng gây độc tác động đến sức khỏe con người nhưng nếu được sử dụng ở liều lượng cho phép thì chất này mang đến rất nhiều công dụng cho các lĩnh vực khác nhau.

Formaldehyde ứng dụng trong công nghiệp sản xuất

Một số ứng dụng trong lĩnh vực công nghiệp sản xuất của Formaldehyde có thể kể đến:

- Đây là thành phần chính để sản xuất các loại keo sử dụng trong công nghiệp chế tạo gỗ. Khi liên kết với cellulose của gỗ sẽ tạo ra tính kết dính mạnh, chống ăn mòn, chống côn côn trùng, mối mọt và giữ vững hình thái, mang đến sự rắn chắc cho các tấm ván, gỗ.

- Sử dụng rỗng rãi trong ngành công nghiệp dệt, sản xuất vải, nhựa sơn, giấy, mỹ phẩm, thuốc nhuộm tóc, keo dán, thuốc nổ hay các sản phẩm vệ sinh làm sạch khác.

- Formaldehyde là chất có tính khử cao nên được sử dụng làm chất tiệt trùng, thuốc trừ sâusâu trong nông nghiệp và thủy sản.

- Bên cạnh đó, chất này còn được chế tạo thành dạng bọt xốp để sản xuất ra vật liệu cách điện hay đúc thành khuôn các sản phẩm khác.

- Trong ngành công nghiệp bảo quản, Formaldehyde phối hợp với các protein có trong thực phẩm tạo thành liên kết bền vững, hạn chế tình trạng ôi thiu, thối rữa, kéo dài thời gian sử dụng cho các loại thực phẩm như bánh phở, hủ tiếu, bún, bánh ướt,...

- Vì có giá thành thấp nên formaldehyde thường dùng để chống cặn cho bia.

Formaldehyde

Formaldehyde ứng dụng trong phòng thí nghiệm

Như đã đề cập ở trên, Formaldehyde là chất có tính khử tốt, ngăn chặn sự phát triển và sinh sôi của các loại vi khuẩn nên nó thường được dùng làm chất tẩy uế và bảo quản các mẫu sinh vật trong phòng thí nghiệm. Bên cạnh đó, dung dịch này còn được sử dụng để ướp xác và bảo quản cho các loại vacxin.

Formaldehye ứng dụng trong y tế

Trong y khoa, dung dịch formon hay formalin (H2CO chiếm 40% theo thể tích hoặc 37% theo khối lượng) được sử dụng rỗng rãi để làm dung môi bảo vệ các mẫu thí nghiệm, diệt nhuẩn, diệt trùng.

Hiện nay, các loại thuốc có chứa thành phần Formaldehyde dùng để điều trị chứng đổ mồ hôi chân hoặc tình trạng nặng mùi cơ thể. Hàm lượng được dùng chủ yếu là:

- Dung dịch, thuốc bôi ngoài da: 100mg/ml.

- Gel, thuốc bôi ngoài da: 0,75%.

Formaldehyde ảnh hưởng như thế nào đến con người

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, Formaldehyde được liệt kê bào danh sách các loại hóa chất độc hại với sức khỏe con người nếu cơ thể tiếp xúc hoặc hấp thu quá liều lượng cho phép. Một số triệu chứng để nhận biết khi bị ngộ độc Formaldehyde qua đường hô hấp hoặc đường tiêu hoá như: Viêm loét, hoại tử tế bào, xuất hiện biểu hiện nôn mửa ra máu, đau đầu, chảy nước mát, nóng rát ở cổ họng và khó thở, tiêu chảy hoặc tiểu ra máu; nguy hiểm hơn có thể tử vong ngay sau vài phút do trụy tim nếu không được cấp cứ kịp thời. Liều lượng có thể gây chết người của Formaldehyde là 30ml. Đặc biệt, đối với phụ nữ mang thai có thể gây ra tình trạng sai lệch và biến dị nhiễm sắc thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển của thai nhi.

Chính vì vậy, chúng ta nên tự kiểm tra nồng độ và hạn chế sử dụng các sản phẩm có chứa formaldehyde để hạn chế tích lũy chất độc trong cơ thể, bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.

Trên đây là tổng hợp thông tin liên quan đến định nghĩa Formaldehyde là gì? mà Vinatank gửi đến bạn đọc. Hy vọng bài biết này đã mang đến nhiều kiến thức hữu ích về loại hóa chất phổ biến này nhé.